Binarowa | Budynek dawnej szkoły ludowej

Budynek dawnej szkoły ludowej w Binarowej

zwycięzcą Konkursu Nasz Zabytek

województwo małopolskie, edycja 2022


Mieszkańcy gminy Biecz wzięli sprawy w swoje ręce i zainicjowali zmiany, które już przynoszą wspaniałe efekty.
Zaczęło się od Konkursu Nasz Zabytek Fundacji Most the Most, ale na tym nie koniec!
Budynek dawnej szkoły ludowej przejdzie już niedługo przemianę. Po rewaloryzacji będą korzystać z niego mieszkańcy gminy.
To wszystko dzięki zaangażowaniu lokalnych społeczności, przedstawicieli gminy Biecz i miejscowych organizacji.
Poznaj ich historię!

Widok budynku z ulicy

Aktualności z gminy Biecz

1 2 3

Po rewaloryzacji zabytek będzie miejscem spotkań mieszkańców. Będą się tu odbywać wydarzenia związane ze sztuką, kulturą, historią oraz zabawą.

W zabytku ma się także znaleźć Multimedialne Centrum Zwiedzania Świata, w którym będzie można zobaczyć wyjątkowe miejsca gminy Biecz i nie tylko.

Rewaloryzacja zabytku to duże wyzwanie. Wkrótce ruszą prace budowlane. Nad całym procesem czuwają służby konserwatorskie, które dokładają starań, by tkanka historyczna zabytku została zachowana we właściwy sposób.

Grant od Fundacji Most the Most wyniósł 1 milion złotych.

W 2022 roku Fundacja Most the Most ogłosiła Konkurs Nasz Zabytek w województwie małopolskim. Jego mieszkańcy zgłaszali obiekty, którym chcieliby dać nowe życie. Dla jednego zwycięskiego obiektu w województwie Fundacja przewidziała grant w wysokości 1 miliona złotych. Cel? Rewaloryzacja zabytku i dostosowanie go do potrzeb lokalnej społeczności.

Mieszkańcy gminy Biecz podjęli inicjatywę i wspólnie zgłosili w konkursie budynek dawnej szkoły ludowej, który jest w rękach gminnych.
Dzięki ich zaangażowaniu i otwartości na współpracę włodarzy gminy Biecz zabytek ten zwyciężył w konkursie w Małopolsce. Spełnił on kryteria konkursowe oraz zdobył największą liczbę punktów w województwie małopolskim.

Po ogłoszeniu wyników przyszedł czas na II Konkurs Nasz Zabytek. Mieszkańcy, skupieni wokół zwycięskiego obiektu, ponownie zabrali głos i zgłaszali pomysły na użytkowanie budynku. Przedstawiciele Fundacji Most the Most spotkali się wówczas z lokalną społecznością i włodarzami gminy Biecz. Konsultacje pomysłów przyniosły wiele owocnych wniosków.

527

zgłoszeń
wpłynęło w pierwszym etapie
konkursu dla woj. małopolskiego w 2022 r.

35

obiektów zgłoszono
do konkursu

29

zabytków
przeszło ocenę formalną

246

zgłoszeń
wpłynęło w drugim etapie,
w którym mieszkańcy zgłaszali pomysły
na funkcję społeczną, którą ma pełnić obiekt

W marcu 2023 roku podpisano umowę między gminą Biecz a Fundacją Most the Most.

Budynek dawnej szkoły w Binarowej jest przykładem galicyjskiej architektury szkolnej w okresie jej największego rozwoju przypadającego na przełom XIX i XX wieku. Obiekt w znacznej części zachował swą historyczną formę zarówno w bryle, jak i w warstwie dekoracyjnej co wpływa na jego znaczącą wartość zabytkową.

Wraz z kościołem parafialnym pw. św. Michała Archanioła (umieszczony na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO), zabudowaniami plebańskimi, wikarówką oraz występującą w centrum miejscowości tradycyjną, drewnianą zabudową mieszkalną i gospodarczą, tworzy unikalny kompleks ruralistyczny, oddający historyczno-kulturową przestrzeń wsi podgórskiej.

Sam obiekt szkolny wpisuje się w nurt architektury galicyjskiej. Projekt architektoniczny binarowskiej szkoły został opracowany w biurze docenianego niegdyś (a obecnie zapomnianego) lwowskiego architekta — Tadeusza Münnicha. Według jego planów, na terenie Galicji wzniesiono kilkaset budynków szkolnych, w zdecydowanej większości już nieistniejących — bezmyślnie wyburzanych od lat sześćdziesiątych XX wieku. Projekty budynków szkolnych autorstwa Tadeusza Münnicha, z uwagi na swą uniwersalność i łatwą dostępność, stały się popularne i z czasem zaczęły dominować wśród realizowanych inwestycji. Z uwagi na to, iż przeznaczone były dla gmin wiejskich i małych miast, bardzo szybko stały się nieodłącznym elementem krajobrazu architektonicznego galicyjskiej prowincji.

Dominantą kompozycyjną  budynku jest wydatny ryzalit osadzony na głównej osi obiektu. Umieszczone w nim jest główne wejście do budynku, ponad którym znajduje się szyld z napisem „SZKOŁA” uformowany z wyprawy tynkarskiej, ryzalit zwieńczony jest strzelistym szczytem z arkadową latarnią na szkolną sygnaturkę. Motyw ten stał się symbolem nie tylko dla budownictwa szkolnego przełomu wieków, ale i w ogóle szkolnictwa galicyjskiego w dobie autonomii.

Do prac budowlanych przystąpiono w 1904 roku na działce zakupionej pod ten cel w 1892 roku, zlokalizowanej w centrum miejscowości, naprzeciw kościoła parafialnego.  Wykonawcą prac było przedsiębiorstwo Walentego Olszewskiego z Grybowa (właściciela dużej rodzinnej firmy budowalnej, zatrudniającej najczęściej 7 Słowaków ze Spisza jako murarzy i cieśli). Cegły na budowę (ok. 80 tysięcy sztuk) wytworzono na miejscu, podobnie kamień do fundamentów i na cokół fundamentowy pozyskiwano z lokalnego wyrobiska w przysiółku Wygon. Uroczyste poświecenie szkoły odbyło się 26 sierpnia 1905 roku a od 1 września rozpoczęto w niej naukę. W 1938 roku od strony wschodniej rozpoczęto budowę piętrowego skrzydła, którą ukończono dopiero po wojnie. Budynek szkolny jest obiektem parterowym, niepodpiwniczonym, za wyjątkiem kamiennej podmurówki, cały wykonany z cegły czerwonej. Pierwotnie kryty dachówką ceramiczną, zakładkową typu marsylka, obecnie kryty współczesną blachą panelową.

Na podstawie opracowania: Damian Nowak: Szkoła Ludowa w Binarowej, Szkic do Historii i Architektury, Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu, Biecz 08/2022; Małgorzata Stec: Zarys historii budynku szkolnego w Binarowej

Opis powstał dzięki Pani Joannie z miejscowości Nawsie Kołaczyckie.

Scroll to Top
Skip to content